RECAP SỰ KIỆN ĐẠI HỘI TRỌNG TÀI HÀNG HẢI TOÀN CẦU LẦN THỨ 23 (INTERNATIONAL CONGRESS OF MARITIME ARBITRATORS- ICMA XXIII)
TỔNG QUAN SỰ KIỆN
Đại hội Trọng tài Hàng hải Toàn cầu lần thứ 23 (ICMA XXIII) được tổ chức từ ngày 22–27/3/2026 tại khách sạn Shangri-La, Singapore, với sự tham dự của hơn 300 trọng tài viên, luật sư, tổ chức bảo hiểm hàng hải và trung tâm trọng tài đến từ hơn 37 thẩm quyền tài phán khác nhau.
ICMA là một trong những diễn đàn uy tín hàng đầu trong lĩnh vực trọng tài hàng hải quốc tế, được tổ chức từ năm 1972, đóng vai trò quan trọng trong việc định hình các chuẩn mực giải quyết tranh chấp hàng hải toàn cầu. Sau gần hai thập kỷ kể từ kỳ tổ chức năm 2007, ICMA quay trở lại Singapore, phản ánh vai trò của khu vực châu Á trong hệ sinh thái trọng tài quốc tế.
SỰ THAM GIA CỦA ADR VIETNAM CHAMBERS
Trọng tài viên – Luật sư Nguyễn Mạnh Dũng, Giám đốc của ADR Vietnbam Chambers đã tham dự và đóng góp tích cực vào các hoạt động chuyên môn của Đại hội trên cương vị là một thành viên của Steering Committee.
Đáng chú ý, ADR Vietnam Chambers đồng thời là đơn vị tài trợ cho ICMA XXIII, thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc thúc đẩy hội nhập quốc tế và phát triển lĩnh vực trọng tài tại Việt Nam.
MỘT SỐ NỘI DUNG CHÍNH CỦA ĐẠI HỘI
1. Phiên toàn thể ngày 23/3/2026
Ba phiên toàn thể đầu tiên tập trung vào các vấn đề cốt lõi của trọng tài hàng hải trong bối cảnh toàn cầu:
- Tổng quan toàn cầu (Global Overviews): với sự tham gia của hai điều phối viên Dan Butler KC (Australia) và do Bruce Harris (UK), tập trung phân tích tác động của biến động địa chính trị, trừng phạt kinh tế và gián đoạn chuỗi cung ứng đến tranh chấp hàng hải; đồng thời cập nhật thực tiễn tại Hoa Kỳ và Trung Quốc.
- Công khai thông tin của Trọng tài viên (Arbitrator Disclosure): Nhấn mạnh yêu cầu minh bạch và chuẩn mực đạo đức trong tố tụng trọng tài, đặc biệt về nghĩa vụ tiết lộ thông tin và xung đột lợi ích.
- Trí tuệ nhân tạo trong trọng tài (AI in Arbitration): Thảo luận về ứng dụng AI trong nghiên cứu pháp lý, dự đoán tranh chấp và hỗ trợ ra quyết định; đồng thời đặt ra thách thức về tính khách quan và công bằng.
2. Phiên song song ngày 24/3/2026
Các phiên chuyên đề xoay quanh 8 nhóm vấn đề chính:
- Tổng quan về ADRs: giới thiệu một số công cụ giải quyết tranh chấp đặc thù và phổ biến trong hàng hải như Early Neutral Evaluation, Co-Mediation, Expedited Arbitrations.
- Các vấn đề liên quan đến thi hành phán quyết: phần trình bày xoay quanh thực tiễn thi hành phán quyết trọng tài về các căn cứ hủy phán quyết trọng tài tại một số khu vực tài phán như Singapore, UK, UAE, Ấn Độ cũng như vai trò của Luật mềm (Soft law) trong việc thực thi phán quyết.
- Các hình thực trọng tài hiện nay (Types of Arbitration): các bài trình bày đã so sánh và phân tích về các lợi ích cũng như bất cập giữa trọng tài vụ việc (adhoc) và trọng tài quy chế nhằm đưa ra khuyến nghị về phương thức phù hợp cho tranh chấp hàng hải.
- Vận đơn điện tử và các khiếu nại về giao hàng sai (Electronic Bills and Misdelivery Claims): Bên cạnh phân tích các đặc trưng của vận đơn điện tử thông qua công nghệ blockchain, các diễn giả đã phân tích về trách nhiệm bồi hoàn (Indemnities) trong vận chuyển hàng hóa, nguyên nhân và hậu quả của các khiếu nại giao hàng sai (Misdelivery)
- Một số vấn đề về thủ tục tố tụng trọng tài: Phán quyết một phần (Partial Award), báo cáo chuyên gia trong trọng tài hàng hải (Expert evidence), khả năng thu hồi chi phí luật sư theo pháp luật Nhật Bản là các vấn đề chính được thảo luận tại phiên này.
- Bảo hiểm, giới hạn trách nhiệm, bắt giữ tàu và một số tranh chấp đặc thù trong hàng hải (Speed/Performance, Deviation, Demurrage)
3. Phiên song song ngày 26/3/2026
Các nội dung nổi bật gồm:
- Các vấn đề xoay quanh việc phản đối thẩm quyền của Hội đồng trọng tài (Challenge to Jurisdiction): Học thuyết Kompetenz-Kompetenz cũng như Separability giữa Thỏa thuận trọng tài và Hợp động đã được phân dưới khía cạnh pháp luật Malaysia. Ngoài ra, thực tiễn về các các căn cứ phổ biến được áp dụng để phản đối thẩm quyền của Hội đồng trọng tài tại UK cũng được phân tích chi tiết.
- Hợp đồng thuê tàu chuyến: Các vấn đề nỗi cộm trong tình hình chính trị hiện nay như định nghĩa vụ Rủi ro Chiến tranh (War risks), khả năng đi biển của tàu (Seaworthiness), điều khoản về Off-hire trong Hợp đồng thuê tàu chuyến đã được các diễn giả trình bày dưới góc độ thực tiễn từ góc nhìn các quốc gia Châu Á và Châu Âu. Đồng thời, Đại hội đã dành nhiều sự quan tâm đến chủ đề liên quan đến khả năng thi hành các Lệnh chống khởi kiện (Anti-suit Injunction) theo pháp luật Anh và Singapore, đặt trong bối cảnh so sánh với các quốc gia theo hệ thống dân luật.
- Sự chuyển dịch mạnh sang mô hình “xanh” dưới tác động của các mục tiêu giảm phát thải từ Tổ chức hàng hải quốc tế (International Maritime Organization) và EU. Xu hướng chính gồm sử dụng nhiên liệu sạch, đầu tư công nghệ tàu xanh và áp dụng công cụ kinh tế như thuế carbon, khiến chi phí tuân thủ tăng. Theo đó, tiêu chuẩn môi trường ngày càng trở thành yếu tố trọng yếu trong hợp đồng và thực tiễn vận tải biển.
- Các vấn đề liên quan đến Vận đơn và vận chuyển hàng hóa: Quy định về Giới hạn trách nhiệm của người vận chuyển theo luật Việt Nam có chênh nhất định so với quy định tại các Công ước quốc tế về hàng hải như Hague-Visby Rules, Hamburge Rules. Bên cạnh đó, các vấn đề pháp lý liên quan đến vận đơn chuyển đổi (Switch B/L) đã được Trọng tài viên từ UK phân tích ở góc độ tài chính và dòng tiền.
4. Phiên toàn thể bế mạc ngày 27/3/2026
Hai phiên cuối tập trung vào biện pháp trừng phạt quốc tế (sanctions) và tác động đến vận tải biển:
- Cả hai phiên tập trung vào vấn đề ngày càng trở nên quan trọng và nổi cộm trong ngành hàng hải quốc tế: các biện pháp trừng phạt (sanctions) và ảnh hưởng của chúng đối với thương mại và vận tải biển. Các chuyên gia pháp lý nổi bật như Sara Masters KC, Ricardo Maldonado, và Reihanen Nadjarzadeh đã trình bày về tác động của các biện pháp trừng phạt trong bối cảnh chính trị quốc tế, đặc biệt là đối với các hoạt động hàng hải và sự thay đổi của thị trường toàn cầu.
- Tình huống nổi bật: Từ cuộc khủng hoảng đối với Iran đến các biện pháp trừng phạt đối với Venezuela, các chuyên gia đã phân tích chi tiết cách thức các biện pháp trừng phạt về thương mại và chính trị ảnh hưởng đến các chuỗi cung ứng toàn cầu, cũng như sự biến động của các thị trường năng lượng, thực phẩm và dược phẩm khi các quốc gia bị hạn chế tiếp cận cảng và dịch vụ bảo hiểm quốc tế . Khó khăn pháp lý trong việc thực thi các phán quyết trọng tài khi một quốc gia bị áp dụng các biện pháp trừng phạt.
ĐÁNH GIÁ CHUNG
Sự kiện ICMA XXIII nhấn mạnh rằng trọng tài vụ việc (ad hoc) vẫn giữ nguyên giá trị về sự linh hoạt và quyền tự quyết của các bên, đặc biệt trong các tranh chấp về hàng hải.
Tuy nhiên, trong bối cảnh đó, trọng tài ad hoc tại Việt Nam, dù được thừa nhận theo Điều 3.7 của Luật Trọng tài thương mại 2010, nhưng vẫn chưa phát triển do sự hạn chế trong cơ chế chỉ định trọng tài viên (chủ yếu phụ thuộc vào Tòa án), cơ chế hỗ trợ tố tụng và rủi ro về hiệu lực thỏa thuận trọng tài, khiến các bên tiếp tục ưu tiên trọng tài quy chế.
Bên cạnh đó, trong thời gian gần đây, từ thực tiễn của ADR Vietnam Chambers, một số tranh chấp về hàng hải đã phát sinh các vấn đề pháp lý phức tạp như yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời và đặc biệt là việc xác định bản chất quan hệ pháp lý giữa các bên (hợp đồng dịch vụ logistics theo Luật Thương mại 2005 hay hợp đồng vận chuyển hàng hóa theo Bộ luật Hàng hải 2015), nhằm làm rõ quyền và nghĩa vụ tương ứng của các Bên.
Ngoài ra, trong các tranh chấp hàng hải nhiều hợp đồng (ví dụ hợp đồng vận tải hàng hóa, hợp đồng thuê tàu, vận đơn), Hội đồng trọng tài cũng phải cân nhắc phạm vi thẩm quyền của mình để phán quyết tránh rủi ro bị hủy hoặc không thể công nhận và cho thi hành.
Đồng thời, trong một tranh chấp mua bán hàng hóa quốc tế gần đây Trọng tài viên Nguyễn Mạnh Dũng tham gia với vai trò Chủ tịch Hội đồng trọng tài đã áp dụng CISG làm luật điều chỉnh, cho thấy xu hướng ngày càng gia tăng của việc vận dụng các điều ước quốc tế trong giải quyết tranh chấp tại Việt Nam./.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
